Ατομική επιχείρηση ή ΙΚΕ; Σύγκριση 2026: ευθύνη, φορολογία, κόστος, υποχρεώσεις, μετατροπή

«Να ανοίξω ατομική ή ΙΚΕ;» είναι η πρώτη ερώτηση σχεδόν κάθε νέου επαγγελματία — και η απάντηση δεν είναι ίδια για τον ελεύθερο επαγγελματία με €20.000 κέρδη και για την ομάδα που χτίζει εταιρεία με προμηθευτές, δάνεια και συνεργάτες. Ο οδηγός βάζει τις δύο μορφές δίπλα-δίπλα, με τα νούμερα ενδεικτικά για το 2026, και εξηγεί πότε αξίζει η μετάβαση.

Συγκριτικός πίνακας

Ευθύνη: το βασικό επιχείρημα υπέρ της ΙΚΕ

Στην ατομική επιχείρηση δεν υπάρχει διαχωρισμός: ένα χρέος προς προμηθευτή ή μια αγωγή πελάτη στρέφεται κατά της προσωπικής σας περιουσίας — σπίτι, αυτοκίνητο, καταθέσεις. Στην ΙΚΕ, για τα εταιρικά χρέη ευθύνεται η εταιρεία με τη δική της περιουσία και οι εταίροι μόνο μέχρι την εισφορά τους (Ν.4072/2012). Δύο σημαντικές εξαιρέσεις: ο διαχειριστής ευθύνεται αλληλέγγυα για φόρους και ασφαλιστικές εισφορές της εταιρείας (δείτε ευθύνες διαχειριστή), και όποιος υπογράψει προσωπική εγγύηση σε δάνειο ή μίσθωση ευθύνεται ως εγγυητής. Παρ όλα αυτά, για δραστηριότητες με πραγματικό ρίσκο (κατασκευές, εμπόριο με πίστωση, εστίαση, τεχνολογία με συμβόλαια), ο περιορισμός της ευθύνης είναι συνήθως ο λόγος που κερδίζει η ΙΚΕ.

Φορολογία (ενδεικτικά 2026)

Όλα τα παρακάτω είναι ενδεικτικά — οι συντελεστές αλλάζουν και οι λεπτομέρειες εξαρτώνται από την περίπτωσή σας. Επιβεβαιώστε με τον λογιστή σας.

• Ατομική: τα κέρδη προστίθενται στο προσωπικό σας εισόδημα και φορολογούνται με την προοδευτική κλίμακα (από 9% έως 44%, με μειώσεις στα μεσαία κλιμάκια από το 2026). Ισχύει ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα (Ν.5073/2023), συνδεδεμένο με τον κατώτατο μισθό και τα έτη λειτουργίας, με μειώσεις ή απαλλαγές τα πρώτα έτη — φορολογείστε τουλάχιστον σε αυτό, ακόμη και με χαμηλότερα πραγματικά κέρδη, εκτός αν το αμφισβητήσετε. Το τέλος επιτηδεύματος για φυσικά πρόσωπα έχει καταργηθεί.
• ΙΚΕ: 22% στα καθαρά κέρδη της εταιρείας και 5% παρακράτηση στα μερίσματα που διανέμονται στους εταίρους (συνολική επιβάρυνση περίπου 25,9% αν διανεμηθεί το σύνολο). Η αμοιβή διαχειριστή είναι έξοδο της εταιρείας και φορολογείται στον ίδιο ως μισθωτή υπηρεσία. Δεν ισχύει τεκμαρτό εισόδημα για την εταιρεία. Αναλυτικά στον οδηγό Φορολογία ΙΚΕ 2026.

Πρακτικός κανόνας: όσο ανεβαίνουν τα κέρδη, τόσο η σταθερή φορολόγηση της ΙΚΕ κερδίζει την κλίμακα. Σε χαμηλά κέρδη, τα πάγια κόστη της ΙΚΕ (λογιστής, ΓΕΜΗ, δημοσιότητα) συχνά εξουδετερώνουν το φορολογικό όφελος. Το σημείο ισορροπίας διαφέρει ανά περίπτωση — ζητήστε από τον λογιστή σας υπολογισμό με τα δικά σας νούμερα.

ΕΦΚΑ

Στην ατομική, ασφαλίζεστε ως ελεύθερος επαγγελματίας και επιλέγετε ασφαλιστική κατηγορία (η κατώτερη ενδεικτικά λίγο πάνω από €250/μήνα το 2026). Στην ΙΚΕ, ασφαλίζεται υποχρεωτικά ο διαχειριστής — και ο μοναδικός εταίρος στη μονοπρόσωπη — ενώ οι λοιποί εταίροι που δεν διαχειρίζονται κατά κανόνα όχι (Ν.4387/2016, όπως ισχύει). Αν ήδη ασφαλίζεστε ως μισθωτός αλλού, ρωτήστε τον λογιστή για την παράλληλη ασφάλιση.

Κόστος σύστασης και λειτουργίας

• Ατομική: η έναρξη στην ΑΑΔΕ είναι δωρεάν· εγγραφή στο ΓΕΜΗ μόνο για εμπορικές δραστηριότητες. Λογιστής ενδεικτικά από λίγες δεκάδες ευρώ τον μήνα.
• ΙΚΕ: σύσταση μέσω e-ΥΜΣ με πρότυπο καταστατικό σε 1-3 ημέρες και κόστος μερικών δεκάδων ευρώ (περισσότερο με δικηγόρο και προσαρμοσμένο καταστατικό). Ετησίως: τέλος ΓΕΜΗ, τέλη κατάθεσης ισολογισμού, λογιστής για διπλογραφικά βιβλία (ενδεικτικά 2-3× της ατομικής), και η εταιρική ιστοσελίδα — από €24/έτος με αυτόματη σελίδα συμμόρφωσης.

Υποχρεώσεις: βιβλία, ΓΕΜΗ, δημοσιότητα, ιστοσελίδα

Η ΙΚΕ είναι κεφαλαιουχική εταιρεία και έχει υποχρεώσεις δημοσιότητας που η ατομική δεν έχει:

• Διπλογραφικά βιβλία και ετήσιες οικονομικές καταστάσεις κατά ΕΛΠ (Ν.4308/2014)
• Δημοσίευση οικονομικών καταστάσεων στο ΓΕΜΗ κάθε χρόνο
• Καταχώριση κάθε εταιρικής μεταβολής στο ΓΕΜΗ
• Εταιρική ιστοσελίδα με τα στοιχεία του Άρθρου 47 §2 Ν.4072/2012, εντός ενός μήνα από τη σύσταση, με URL δηλωμένο στο ΓΕΜΗ — πλήρης οδηγός. Η ατομική επιχείρηση δεν έχει τέτοια υποχρέωση.

Η παράβαση των υποχρεώσεων δημοσιότητας εμπίπτει στο καθεστώς διοικητικών κυρώσεων ΓΕΜΗ (ΚΥΑ 46982/2025), με δυνατή αναστολή καταχωρίσεων. Δεν είναι λόγος να αποφύγετε την ΙΚΕ — είναι λόγος να τις βάλετε στο ημερολόγιο από την πρώτη μέρα.

Πότε συμφέρει η ΙΚΕ — και πότε όχι

Η ΙΚΕ συνήθως κερδίζει όταν: υπάρχει πραγματικός κίνδυνος ευθύνης· τα κέρδη είναι αρκετά ώστε ο σταθερός συντελεστής να νικά την κλίμακα· θέλετε συνεταίρους ή επενδυτές· δουλεύετε με μεγάλους πελάτες ή το Δημόσιο, που προτιμούν εταιρεία· σκοπεύετε να επανεπενδύετε κέρδη αντί να τα διανέμετε (φορολογούνται μόνο με 22% μέχρι τη διανομή).

Η ατομική συνήθως κερδίζει όταν: είστε μόνος, με χαμηλό ρίσκο και χαμηλά-μεσαία κέρδη· θέλετε ελάχιστη γραφειοκρατία· ξεκινάτε δοκιμαστικά και μπορεί να κλείσετε γρήγορα.

Μετατροπή ατομικής σε ΙΚΕ

Νομικά, η ατομική επιχείρηση δεν «μετατρέπεται» — δεν έχει νομική προσωπικότητα. Αυτό που γίνεται στην πράξη:

1. Σύσταση νέας ΙΚΕ μέσω e-ΥΜΣ (νέο ΑΦΜ, νέος αριθμός ΓΕΜΗ).
2. Εισφορά της ατομικής επιχείρησης (ή των περιουσιακών της στοιχείων — εξοπλισμός, αποθέματα, συμβάσεις, πελατολόγιο) στην ΙΚΕ ως εισφορά σε είδος, με αποτίμηση όπου απαιτείται, ή απλή πώληση/μεταβίβαση παγίων.
3. Διακοπή της ατομικής στην ΑΑΔΕ και μεταφορά συμβάσεων, αδειών, εργαζομένων.
4. Υποχρεώσεις ΙΚΕ από την πρώτη ημέρα: διπλογραφικά, ΓΕΜΗ, και ιστοσελίδα εντός ενός μήνα.

Υπάρχουν φορολογικά κίνητρα για μετασχηματισμούς και συνεργασίες επιχειρήσεων (π.χ. Ν.4935/2022) με προϋποθέσεις μεγέθους και διάρκειας — αν η ατομική έχει σημαντική περιουσία ή τζίρο, αξίζει να εξεταστούν με λογιστή πριν την κίνηση.