Διανομή μερισμάτων ΙΚΕ: πότε επιτρέπεται, διαδικασία, φόρος 5%, τακτικό αποθεματικό

Τα κέρδη μιας ΙΚΕ δεν είναι αυτόματα χρήματα των εταίρων. Ανήκουν στην εταιρεία μέχρι οι εταίροι να αποφασίσουν, με συγκεκριμένη διαδικασία και μέσα σε συγκεκριμένα όρια, να τα διανείμουν ως μέρισμα. Ο οδηγός εξηγεί πότε επιτρέπεται η διανομή, ποια βήματα χρειάζονται, τι κρατά η εταιρεία ως αποθεματικό και πόσος φόρος παρακρατείται. Όλα τα ποσοστά είναι ενδεικτικά — επιβεβαιώστε με τον λογιστή σας.

Πότε επιτρέπεται η διανομή

Ο Ν.4072/2012 (οι σχετικές διατάξεις για τη διανομή κερδών της ΙΚΕ) θέτει τρεις προϋποθέσεις που πρέπει να συντρέχουν ταυτόχρονα:

1. Να υπάρχουν κέρδη που προκύπτουν από τις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της χρήσης — όχι από «πρόχειρους» υπολογισμούς ή ισοζύγια μέσα στη χρονιά.
2. Οι καταστάσεις να έχουν εγκριθεί από τη συνέλευση των εταίρων (δείτε τον οδηγό για τη συνέλευση εταίρων ΙΚΕ).
3. Η διανομή να μην θίγει το εταιρικό κεφάλαιο και τα αποθεματικά που ο νόμος απαγορεύει να διανεμηθούν.

Η απόφαση διανομής είναι αρμοδιότητα των εταίρων, όχι του διαχειριστή. Ο διαχειριστής εκτελεί την απόφαση, ετοιμάζει την παρακράτηση του φόρου και τις πληρωμές. Αν οι εταίροι δεν αποφασίσουν διανομή, τα κέρδη μένουν στην εταιρεία ως «κέρδη εις νέον» και μπορούν να διανεμηθούν σε επόμενη χρήση.

Τακτικό αποθεματικό

Πριν από κάθε διανομή, η ΙΚΕ υποχρεούται να κρατήσει ένα μέρος των καθαρών κερδών ως τακτικό αποθεματικό. Ο νόμος ορίζει το ποσοστό της ετήσιας κράτησης (ενδεικτικά 1/20 των καθαρών κερδών, δηλαδή 5%) και ένα ανώτατο όριο συσσώρευσης σε σχέση με το κεφάλαιο, πάνω από το οποίο η κράτηση παύει να είναι υποχρεωτική — ελέγξτε τα ακριβή ποσοστά με τον λογιστή σας, γιατί το καταστατικό μπορεί να προβλέπει και μεγαλύτερη κράτηση.

Το τακτικό αποθεματικό δεν διανέμεται· λειτουργεί ως «μαξιλάρι» ασφαλείας για τους πιστωτές. Πέρα από αυτό, οι εταίροι μπορούν να σχηματίζουν προαιρετικά αποθεματικά με απόφασή τους, τα οποία κατά κανόνα μπορούν αργότερα να διανεμηθούν.

Απαγόρευση διανομής που θίγει το κεφάλαιο

Η βασική λογική είναι απλή: η εταιρεία μπορεί να μοιράσει μόνο ό,τι περισσεύει πάνω από το κεφάλαιο και τα μη διανεμητέα αποθεματικά. Αν τα ίδια κεφάλαια (καθαρή θέση) είναι, ή θα γίνουν μετά τη διανομή, μικρότερα από το εταιρικό κεφάλαιο συν τα αποθεματικά που ο νόμος απαγορεύει να διανεμηθούν, δεν επιτρέπεται διανομή. Παράδειγμα: μια ΙΚΕ με ζημίες προηγούμενων ετών που «τρώνε» το κεφάλαιο δεν μπορεί να διανείμει τα κέρδη της τρέχουσας χρονιάς πριν συμψηφιστούν οι ζημίες.

Μέρισμα που καταβλήθηκε κατά παράβαση αυτών των κανόνων μπορεί να αναζητηθεί πίσω από τους εταίρους, και ο διαχειριστής που το κατέβαλε φέρει ευθύνη — δείτε τον οδηγό για τις ευθύνες του διαχειριστή ΙΚΕ.

Διαδικασία βήμα-βήμα

Το μέρισμα μοιράζεται στους εταίρους ανάλογα με τα εταιρικά μερίδιά τους, εκτός αν το καταστατικό ορίζει διαφορετικά. Οι εταίροι με εξωκεφαλαιακές ή εγγυητικές εισφορές έχουν μερίδια όπως και οι υπόλοιποι και συμμετέχουν στα κέρδη κατά τον ίδιο κανόνα.

Φόρος μερισμάτων 5%

Τα κέρδη έχουν ήδη φορολογηθεί στο όνομα της εταιρείας (ενδεικτικά 22%, Άρθρο 58 ΚΦΕ Ν.4172/2013). Κατά τη διανομή, η ΙΚΕ παρακρατεί επιπλέον φόρο μερισμάτων 5% (ενδεικτικά, Άρθρα 40 και 64 ΚΦΕ) και τον αποδίδει στην ΑΑΔΕ με δήλωση παρακρατούμενου φόρου, μέσα στην προθεσμία που ορίζει ο νόμος. Για εταίρους φυσικά πρόσωπα με φορολογική κατοικία στην Ελλάδα η παρακράτηση εξαντλεί τη φορολογική τους υποχρέωση για το μέρισμα. Για εταίρους νομικά πρόσωπα ή κατοίκους εξωτερικού ισχύουν διαφορετικοί κανόνες (απαλλαγές ενδοομιλικών μερισμάτων, συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας). Αναλυτικά στον οδηγό Φορολογία ΙΚΕ 2026.

Προσωρινά μερίσματα: προσοχή

Πολλοί εταίροι θέλουν να «τραβήξουν» κέρδη μέσα στη χρονιά, πριν κλείσει η χρήση. Ο Ν.4072/2012 επιτρέπει υπό προϋποθέσεις τη διανομή προσωρινού μερίσματος, αλλά όχι με βάση εκτιμήσεις: απαιτούνται ενδιάμεσες οικονομικές καταστάσεις από τις οποίες προκύπτει ότι υπάρχουν πράγματι κέρδη, και το προσωρινό μέρισμα δεν μπορεί να υπερβαίνει τα όρια που θέτει ο νόμος. Χρήματα που «βγαίνουν» από τον εταιρικό λογαριασμό προς εταίρους χωρίς απόφαση διανομής και χωρίς αυτή τη βάση δεν είναι μέρισμα — είναι ταμειακή διευκόλυνση ή δάνειο προς εταίρο, με δικές του φορολογικές συνέπειες (π.χ. ψηφιακό τέλος συναλλαγής, πιθανός χαρακτηρισμός ως εισόδημα). Ρωτήστε τον λογιστή σας πριν, όχι μετά.

Ενδεικτικό παράδειγμα

Η ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ Ι.Κ.Ε. (δύο εταίροι, 60/40, κεφάλαιο €10.000) κλείνει τη χρήση με καθαρά κέρδη προ φόρων €30.000. Όλα τα νούμερα ενδεικτικά.

Οι εταίροι δεν είναι υποχρεωμένοι να διανείμουν όλο το διανεμητέο· μπορούν να κρατήσουν μέρος του στην εταιρεία για επενδύσεις ή ρευστότητα.

Μερίσματα και δημοσιότητα ΓΕΜΗ

Η διανομή στηρίζεται σε εγκεκριμένες οικονομικές καταστάσεις — και οι ίδιες αυτές καταστάσεις πρέπει να κατατεθούν στο ΓΕΜΗ και να αναρτηθούν στην υποχρεωτική εταιρική ιστοσελίδα (Άρθρα 47 §2 και 98 Ν.4072/2012). Δείτε τον οδηγό για τη δημοσίευση ισολογισμού ΙΚΕ. Μια ΙΚΕ που μοιράζει μερίσματα αλλά δεν έχει δημοσιεύσει τον ισολογισμό από τον οποίο προκύπτουν είναι εκτεθειμένη: η παράλειψη εμπίπτει στο καθεστώς διοικητικών κυρώσεων ΓΕΜΗ (ΚΥΑ 46982/2025), με δυνατή αναστολή καταχωρίσεων. Πρακτικά, βάλτε στο ίδιο checklist την έγκριση, την απόφαση διανομής, την κατάθεση στο ΓΕΜΗ και το ανέβασμα στην ιστοσελίδα — σε σελίδες όπως του IKEwebsites.gr το τελευταίο είναι ένα ανέβασμα PDF από το dashboard.